حبيب الله الهاشمي الخوئي
4
منهاج البراعة في شرح نهج البلاغة
دستورا إرشاديا لكلّ مسلم بل لكلّ إنسان ، فكأنّه عليه السّلام جرّد من نفسه الزكيّة والدا للكلّ أو نموذجا لجميع الوالدين ، وجرّد من ابنه الحسن عليه السّلام ولدا لكلّ الأولاد أو نموذجا لجميع الأبناء في أىّ بلاد ، ثمّ سرد النّصائح ونظَّم المواعظ لتكون وصيّته هذا إنجيلا لأمّة الاسلام : وتوجيه هذه الوصيّة إلى ابنه الحسن يشير إلى زعامته بعده واهتضامه واعتزاله فلا يكون إلَّا إماما مبشرا منذرا بلا سلاح ولا اقتدار . الترجمة سى ويكم از سفارشنامه ئى كه بحسن بن علي سپرد وآنرا در هنگام بازگشت از نبرد صفين در حاضرين نگارش فرمود : از پدرى فنا پذير وزمان افكنده واز عمر گذشته وسر بروزگار سپرده ، بدگوى دنيا وسكنى گزين منازل مرده ها كه فردا از آن كوچا است . بسوى فرزندى آرزومند بدانچه در نيابد آنكه براه هالكان است وبيماريهايش نشانه گرفته اند ، گرو چند روز است وهدف مصائب وبندهء دنيا غرور فروش است وبدهكار جان عزيز به مرگها وأسير مردنست وپيوند سپار با هموم وهمگام با احزان ، نشانه آفات است وكشته شهوات وجانشين أموات . أما بعد - بمن از ملاحظه برگشت دنيا وهجوم روزگار وپيشامد آخرت باندازه اى در آويخت كه از ياد ديگران واز اهتمام باين وآنم باز داشت جز اين كه چون از همه بخود پرداختم وخود را شناختم واز هوسرانى گذشتم وكار خود را بخوبى فهميدم بكوششى خسته ناپذير وصداقتي بي دروغ برخاستم وتو را پاره از خويش يافتم نه بلكه همه خودم شناختم تا جائى كه گزندت گزند من است واگر بميرى من مرده باشم وبكار تو تا آنجا توجّه دارم كه بكار خود ، وأين نامه را براي كمك بتو پرداختم كه در نظر بگيرى چه بمانم وچه بميرم .